APRS Nedir? Konum İzleme, Mesajlaşma ve Türkiye'de 144.800 MHz

#APRS nedir?

APRS — Automatic Packet Reporting System, 1982'de Amerikalı amatör Bob Bruninga (WB4APR, vefat 2022) tarafından geliştirilen, amatör telsiz üzerinden konum, mesaj, hava durumu ve telemetri verisi taşıyan bir dijital protokoldür. Her gün dünya çapında binlerce operatör otomatik olarak konum bildirimi gönderir; bu veri internet sitelerinde haritalandırılır.

Klasik telsizden farkı: ses yerine dijital paketler (AX.25 protokolü, 1200 baud AFSK modülasyonu) yayınlanır. Bir alıcı bu paketleri dekod eder, içeriğini ekrana yazar, haritada konum gösterir.

#Tipik kullanım senaryoları

• Mobil takip: Araç içi telsiz GPS'le birlikte kendi konumunu her ~3 dakikada yayar; arkadaşların telefonundaki aprs.fi konumunuzu canlı görür
• Doğa yürüyüşü / dağcılık: Çantadaki el cihazı (Yaesu VX-8, Kenwood TH-D74 veya Mobilinkd TNC) 10 dk'da bir konum yayar; ailenizin telefonu güzergahı izler
• Kısa mesajlaşma: SMS gibi 67 karakterlik mesajlar — telsizler arasında, ya da APRS-to-email gateway üzerinden
• Hava durumu istasyonu: Wx-station otomatik sıcaklık/rüzgar/nem/basınç verilerini APRS'e basar
• ISS APRS digipeater: Uluslararası Uzay İstasyonu'nun amatör paket digipeater'ı periyodik aktif — 145.825 MHz'de uydu üzerinden yayın
• Acil durum: AFAD koordinasyonunda gönüllü konum paylaşımı (deprem, yangın, sel)

#APRS frekansı (Türkiye'de)

Tek bir ulusal frekans var: 144.800 MHz (FM, simplex). Avrupa standardıdır (ABD'de 144.390 MHz). Tüm Türkiye'deki APRS kullanıcıları aynı frekansı paylaşır; digipeater ve iGate istasyonları ortaklaşa çalışır:

   ┌─────────────┐    144.800 MHz    ┌─────────────┐    144.800 MHz    ┌──────────────┐
   │ Mobil       │ ─── paket ───────►│ Digipeater  │─── paket ────────►│ Diğer mobil  │
   │ TA1ABC-9    │                   │ TA1RPT-1    │                   │  TA1XYZ      │
   └─────────────┘                   └──────┬──────┘                   └──────────────┘
                                            │
                                            │ (iGate'se internet'e basar)
                                            ▼
                                  ┌──────────────────┐
                                  │   APRS-IS        │
                                  │ aprs.fi gibi     │
                                  │ web haritalar    │
                                  └──────────────────┘

• Digipeater (digital repeater): Aldığı paketi tekrar yayınlar — menzil genişler. Türkiye'de TA1, TA3, TA7'de aktif digipeater'lar var (Çamlıca, Uludağ, Beytepe...)
• iGate (internet gateway): RF'ten aldığı paketi internet'e (APRS-IS sunucusu) basar; aprs.fi gibi sayfalar bu kaynak üzerinden yayın yapar

#Donanım — APRS'e nasıl başlanır?

#Yöntem 1: Hazır el cihazı (en kolay, pahalı)

Avantaj: kabloya, ek cihaza, yazılıma gerek yok — aç, GPS sabitlensin, başlat.

#Yöntem 2: Modular setup (uygun fiyatlı)

[ Telsiz (UV-K5/UV-5R) ]──ses kablosu──[ TNC modem ]──USB──[ Bilgisayar / Raspberry Pi ]
                                              │
                                              └──── GPS (NMEA)

Pi tabanlı kurulum ile çatıya kalıcı iGate kurabilirsiniz (Direwolf + APRX).

#Yöntem 3: APRSdroid (Android — iki modlu)

APRSdroid sadece "internet modu" değil — iki farklı çalışma modu var:

TCP/IS modu (internet): Telefonun internet bağlantısıyla APRS-IS sunucularına bağlanır. Telsiz gerek yok, konum + mesaj internet üzerinden haritalara düşer. Lisans gerekmez ama "gerçek RF APRS" değil.

AFSK modu (telsiz entegrasyonu — asıl güç): Telefonu ses kablosu veya Bluetooth arayüzü ile telsizine bağlarsın. APRSdroid veriyi ses tonlarına (beeping) çevirir, telsiz üzerinden 144.800 MHz'e RF olarak bırakır. İnternetin olmadığı dağ başında bile diğer istasyonlarla haberleşirsin — gerçek dijital telsiz operatörü gibi. Bu mod lisans gerektirir.

Pratik: AFSK modu için ucuz 3.5mm ses kablosu ($5) veya Bluetooth TNC (Mobilinkd, ~$120) yeter. POTA/SOTA aktivasyonunda telefon GPS + telsiz RF = tam APRS istasyonu.

#Çağrı işareti SSID

APRS'te çağrı işaretinin sonuna SSID (Secondary Station Identifier) eklenir: TA1ABC-9 gibi. Standart SSID anlamları (Bob WB4APR'ın orijinal şeması):

(Detaylı liste: APRS SSID standartları)

#aprs.fi kullanımı

aprs.fi — Heikki Hannikainen (OH7LZB) tarafından geliştirilen, dünyanın en popüler APRS web haritası. Türkiye için:

1. Üst arama kutusuna çağrı işaretinizi yazın (örn. TA1ABC-9) → konumunuzu görüntüler
2. Harita modu (uydu, açık sokak, vs.) sağ üstten
3. "Other SSIDs" ile aynı kullanıcının diğer cihazlarını görün
4. Tail (geçmiş izleri) — son 24 saat / 7 gün / 30 gün arası gösterimi

Bedava ve open-source dataset; APRS-IS feed'i oluşturup kendi web sitenize de bağlayabilirsiniz.

#Mesajlaşma

APRS metin mesajları 67 karakter limiti ile gönderilir. Telsiz/TNC menüsünden:

Hedef: TA1XYZ-7
Metin: "Test, beni duyuyor musun?"

Mesaj alıcının cihazına birden fazla denemeyle ulaşır (mesaj kaybolma toleransı). Hedef ack gönderdiğinde size onay döner.

E-mail gateway:

• Mesajı EMAIL callsign'ına gönder, ilk satıra [email protected] yaz
• Veya WLNK-1 (WinLink gateway) ile e-posta entegrasyonu

#Hava durumu istasyonu (Wx)

Bir Davis Vantage Pro gibi hava durumu istasyonunu (veya DIY ESP32+BME280 sensörü) APRS'e bağlayabilirsiniz. APRS paketleri içinde özel format:

@190200z4012.34N/02858.12E_180/008g012t068r000p001P000h45b10142

Çözümlemesi:

• Saat, koordinat
• Rüzgar yönü/hızı/üfleyiş
• Sıcaklık, yağış, nem, basınç

aprs.fi/weather — global hava istasyonu haritası.

#Acil durum kullanımı

APRS'in en değerli kullanımı şebeke çöktüğünde. AFAD koordinasyonunda:

• Wx alerts: Tornado, sel uyarıları APRS üzerinden yayılır
• Object spotting: Bir yangın, deprem hasarı, yardım noktası işaretle (geçici APRS objesi)
• Bulletin: Genel uyarı (acil çağrı, ekipman ihtiyacı)

ABD'de SKYWARN ağı (storm spotter) APRS üzerinden tornado'yu real-time raporlar. Türkiye'de TRAC + AFAD ortak çalışmaları artmakta.

#Yazılım listesi

#Sık sorulan sorular

#"Lisans gerek mi?"

RF üzerinden yayın yaparsanız evet — APRS amatör bant frekansı (144.800 MHz). Ancak aprs.fi üzerinden konum izleme, telefonla okuma, telefonla mesaj gönderme (APRS-IS only) lisanssız yapılabilir.

#"Ne kadar pil tüketir?"

Her TX paketi ~1-2 saniye sürer. 3 dakikada bir TX = 5W telsizinizi sürekli açık tutmaktan çok daha az.

#"Trafik sıkışıyor mu?"

Türkiye'de 144.800 nispeten boş; ABD'de 144.390 yoğun. Şehir merkezinde digipeater'lar arasındaki çakışma uzun yayın aralığı (5-10 dk) ile çözülür.

#"TX gücü ne olmalı?"

Mobilde 5W yeterli (digipeater ulaşır). Sabit istasyonda 25-50W kullanılabilir ama dengelidir; APRS RF spektrumu paylaşımlı, gereksiz güç başkalarını engeller.

#Yararlı kaynaklar

• aprs.fi — global APRS haritası
• aprsdroid.org — Android uygulama
• aprs.org — Bob Bruninga'nın orijinal sitesi (tarihçe + spec)
• TRAC Eskişehir APRS rehberi
• AKRAD APRS
• ANTRAK Mobil APRS + Tinytrak
• Direwolf yazılım TNC — açık kaynak

#Sıradaki adımlar

• UV-K5 Programlama — APRS için TX kabiliyeti olan bir telsiz
• Çağrı İşareti Nasıl Alınır — APRS RF için gerekli lisans
• J-Pole Anten — sabit APRS istasyonu için iyi anten

73, ve aprs.fi'de TA1ABC-9 görüşürüz!