WinLink — Radyo Üzerinden E-posta (Acil İletişim Standardı)

#WinLink nedir?

WinLink — amatör + hükümet izinli radyo istasyonlarının dünyada e-posta + dosya transferi sağlayan açık ağı. 1999'da Steve Waterman (K4CJX) ve Vic Poor (W5SMM) tarafından geliştirildi; bugün acil iletişim standardı olarak kabul edilmektedir.

Anatomik yapı:

• Operatör → bilgisayar → radyo (HF, VHF, UHF) → RMS Gateway (radio mail server) → İnternet → SMTP (alıcının normal e-posta hesabı)
• İnternet yokken: HF üzerinden e-posta zincirleme atanır

Kullanım senaryoları:

• 🌪 Doğal afet (deprem, sel, fırtına): TR'de AFAD koordinasyonu, ABD'de FEMA
• 🛥 Denizcilik: Yelkenli teknelerde HF ile karaya e-posta (Iridium alternatifi, ücretsiz)
• 🏔 Outdoor / dağcılık: Hücresel kapsama olmayan bölgelerde
• 🚧 Tatbikat: Hava-Kara haberleşme, askeri benzer alıştırmalar

WinLink'in diğer dijital modlardan farkı: e-posta'nın store-and-forward, otomatik retry, sıkıştırma, attachment desteği — yani gerçek production-grade mesajlaşma.

#Çalışma şekli

   ┌──────────────────┐                        ┌────────────────────┐
   │ Senin laptop    │                        │ RMS Gateway        │
   │ + Telsiz (HF)   │                        │ (örn. Almanya'da)  │
   │                 │                        │                     │
   │ [Pat / WLE]     │ ──── HF radyo ────────►│ Internet'e basar    │
   └──────────────────┘     (VARA, ARDOP,     └────────┬───────────┘
                              Pactor, Packet)          │
                                                       ▼
                                              ┌─────────────────┐
                                              │ WinLink CMS     │
                                              │ (cloud server)  │
                                              └────────┬────────┘
                                                       │
                                                       ▼
                                              SMTP (gmail, outlook,
                                              normal e-posta hesapları)

Tek yönlü değil: alıcının cevabı aynı yolla seni geri bulur (kuyrukta bekler, sen bağlandığında indirir).

#Donanım protokolleri

WinLink farklı modulasyon protokolleri destekliyor:

Yeni başlayan için: VARA HF (HF için en hızlı) + Pat client (cross-platform).

#Client yazılımları

Çoğu kullanıcı için: WinLink Express (Win) veya Pat (Mac/Linux).

#WinLink Express kurulumu

#Adım 1: İndir + kur

winlink.org/WinlinkExpress → installer (~30 MB) → Windows üzerine kur.

İlk açılış:

• My Callsign: TA1ABC
• My Password: WinLink şifresi (ilk seferinde otomatik üretilir)
• My Grid Square: KN51 (Maidenhead konum kodu)
• Service codes: PUBLIC (genel) veya EMCOMM (acil iletişim için)

#Adım 2: VARA HF modem kurulumu

VARA HF ücretsiz fakat closed-source. rosmodem.wordpress.com → indir + kur. WinLink Express otomatik tanır.

VARA Lite ücretsiz: 7000 bps maksimum hız (yeterli e-posta için). VARA full: $69 (yıllık abonelik) → 12000 bps.

#Adım 3: Telsiz bağlantısı

Setup → Radios → "Yaesu FT-991A" / "Icom IC-7300" / vs. seç:

• CAT control: COM port (telsizin USB sürücüsü kurulu olmalı)
• PTT: CAT (modern) veya RTS
• Audio: ses kartı bağlantısı (modern telsizler USB'de built-in)

#Adım 4: İlk bağlantı

Open Session → VARA HF Winlink → Channel Selection penceresi:

• Frekans tarama: 14.105 MHz, 7.105 MHz, 3.605 MHz tipik
• RMS Gateway listesi: dünya genelinde 200+ aktif gateway
• En yakın + en güçlü sinyalli gateway seç

Connect → handshake → bağlantı kuruldu → posta kutun otomatik senkron.

#Adım 5: E-posta yaz + gönder

Message → New Message:

• To: [email protected] (normal e-posta) veya TA2XYZ (başka WinLink kullanıcı)
• Subject, Body, Attachment (max 100 KB tipik)
• Post to Outbox

Outbox'a giden mesaj bir sonraki bağlantı seansında gönderilir. Hemen göndermek için Open Session → Connect → Send.

#Pat client (Mac / Linux)

Daha açık + cross-platform.

#Adım 1: İndir

getpat.io → işletim sistemine uygun binary veya Homebrew/apt:

# macOS
brew install la5nta/pat/pat

# Linux Debian/Ubuntu
sudo apt install pat

#Adım 2: Konfigürasyon

pat configure

Editör açar:

{
  "mycall": "TA1ABC",
  "secure_login_password": "your-winlink-password",
  "locator": "KN51",
  "service_codes": ["PUBLIC"],
  "ax25": { ... },
  "ardop": { "addr": "localhost:8515" },
  "varahf": { "host": "localhost", "cmdport": 8300 }
}

#Adım 3: Web UI

pat http

Açıp http://localhost:8080 → web tarayıcısı içinde Inbox/Outbox.

#Adım 4: VARA HF veya ARDOP modem

VARA HF Linux/Mac'te native değil — Wine ile çalıştırılır:

brew install wine-stable    # macOS
wine VARAHF_setup.exe       # Windows installer

Veya ARDOP (open-source, native):

brew install ardop
ardopcf -p VARA-port-rules

ARDOP biraz daha yavaş VARA'dan ama açık kaynak + native Linux/Mac.

#Acil durum kullanımı

#Senaryo: Deprem sonrası şehirde internet yok

1. Pil + radyoyu hazır tut — Field Day kit
2. HF telsizini aç, antene bağla (EFHW veya dipole)
3. WinLink Express'i aç → VARA HF Session
4. Yakın EMCOMM gateway seç (acil servis öncelikli)
5. EMERGENCY/ prefix ile mesaj — "I'm safe, location: Çamlıca, sonra ararım"
6. Aile + AFAD koordinatörlerine e-posta atılır

TR'de WinLink + AFAD: Bazı il AFAD koordinatörleri WinLink kullanıyor; tatbikatlarda yer alıyorlar. Ulusal kurulum gelişmekte.

#Field test senaryoları

• HF dipole + 25W + VARA HF Lite → Avrupa içi 90% başarı
• VHF FM packet (Mobilinkd TNC) → 100 km'ye kadar hücresel-bağımsız
• 5W QRP + VARA HF + iyi anten → kıtalararası posta (yavaş ama çalışır)

#Sık sorulan sorular

#SHARES, MARS — diğer ağlar

WinLink-benzer hükümet ağları:

• SHARES (US DHS) — federal acil iletişim ağı
• MARS (US Military) — askeri amatör radyo
• JNOS — açık kaynak amatör + acil

Türkiye'de bu yapıların direkt eşleniği yok ama TRAC + AFAD koordinasyon eylemleri geliştirmekte.

#Yararlı kaynaklar

• WinLink Global Radio Email (resmi)
• WinLink Express
• Pat — modern WinLink client
• VARA HF (resmi)
• N1CLC: WinLink VARA HF rehber
• K0PIR Icom 7300/7610 + VARA HF
• WinLink Wikipedia

#Sıradaki adımlar

• HF Dipole / EFHW Anten — WinLink HF için anten
• FT8 Dijital Mod — kuzen dijital mod
• Çağrı İşareti Nasıl Alınır — A/B sınıfı HF için şart
• POTA — Outdoor Amatör — outdoor + WinLink kombo

73, ve umarım WinLink'i hiç gerçek acil durumda kullanmana gerek olmaz!