ARES, RACES ve EmComm Organizasyonları — Türkiye AFAD-TRAC Modeli

· 6 dk okuma · 1298 kelime

Afet acil durum tutorialımız genel pratiği işliyor. Bu rehber organize EmComm yapıları — ARES (US), RACES (US), MARS (askeri), Türkiye AFAD-TRAC protokolü. Dünya çapında nasıl koordine edilir, nasıl katılırsın.

#EmComm neden organize?

Afet sırasında 100 amatör operatör rastgele kontak yaparsa kaos. Organize sistem:

  • Yapılandırılmış net (Net Control)
  • Frekans planlama (kanal yönetimi)
  • Tactical callsign (görev tabanlı)
  • Resmi koordinasyon (AFAD, askeri, hastane)
  • Eğitim + drill (afet öncesi pratik)

#ARES (Amateur Radio Emergency Service) — ABD

#Tarih

  • 1935 ARRL kuruluşu
  • En eski organize amatör EmComm
  • 90 yıllık deneyim

#Yapı

  • ARRL koordinasyonu
  • ABD'de eyalet bazlı şubeler
  • Sectional Emergency Coordinator (SEC) → Emergency Coordinator (EC) → operatörler

#Üyelik

  • Lisanslı amatör + ARES kayıt formu
  • 6 saat EmComm eğitim (online)
  • Yıllık aktif kalmak (en az 1 net + 1 drill)
  • Üyelik ücretsiz

#Aktivite

  • Aylık net (eyalet HF + lokal VHF)
  • Yıllık Field Day (Haziran sonu)
  • Simulated Emergency Test (ekim)
  • Acil durum mobilizasyonu

#Türkiye için ARES?

Türkiye'de ARES yok ama benzer TRAC EmComm yapısı geliştirilmekte.

#RACES (Radio Amateur Civil Emergency Service) — ABD

#Tarih

  • 1952 ABD Federal kuruluşu
  • Soğuk savaş context — sivil savunma
  • Civil Defense (FEMA günümüzde)

#ARES vs RACES farkı

ARES RACES
Sponsor ARRL (volunteer) ABD federal hükümet
Operasyon kapsamı Genel afet Sadece "declared emergency"
Operatör statüsü Volunteer Federal volunteer
Frekans planı ARRL Federal Civil Defense
Aktivite Sürekli Sadece declared emergency

#Çift üyelik yaygın

Çoğu ABD operatör hem ARES hem RACES — federal vs civilian her durum için hazır.

#MARS (Military Auxiliary Radio System)

#Tarih

  • ABD ordusu + amatör radyo arasında köprü
  • 1925'ten beri (Army MARS), 1940'lardan beri (Navy MARS)

#Yapı

  • ABD asker / hava kuvvetleri / deniz / sahil koruma
  • Sivil amatör operatörler "auxiliary" olarak
  • Askeri frekans bantları (HF amatör dışında)

#Faaliyetler

  • Asker mesajlarını eve iletme (savaş bölgesinden)
  • Backup haberleşme (ana sistem çökmüşse)
  • Deniz aşırı asker - aile köprü

#Türkiye için

Türkiye TSK + amatör radyo formal protokolü kısıtlı. AFAD koordinasyonu var ama askeri MARS benzeri yapı yok.

#Türkiye: AFAD-TRAC modeli

#AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı)

  • Türkiye resmi afet kuruluşu
  • 1999 Marmara depremi sonrası modernize
  • Genel müdürlük + il müdürlükleri (81)

#TRAC EmComm Komisyonu

  • TRAC bünyesinde acil iletişim alt-organizasyonu
  • Üye AFAD'a kayıtlı volunteer
  • Yıllık eğitim + tatbikat

#AFAD-TRAC protokolü

  • 2003 protokol imzalandı (1999 Marmara depremi sonrası deneyim)
  • Afetlerde TRAC operatörleri AFAD koordinasyon merkezine kaynak
  • Frekans planı + mobilizasyon prosedürleri

#Aktivasyon

  1. AFAD afet ilan eder
  2. AFAD merkezine TRAC EmComm Komisyonu çağrılır
  3. Operatörler mobilize — ev / araç ile bölgeye
  4. Tactical callsign + net çalıştır
  5. AFAD ile iki yönlü liaison

#Süreç (2023 Maraş depremi örneği)

  • 6 Şubat: deprem
  • 6 Şubat 14:00: AFAD koordinasyonu başlar
  • 7 Şubat: 100+ TRAC operatör mobilize
  • HF + VHF + WinLink iletişim sağlanır
  • 14 gün aktif operasyon

#Diğer ülke modelleri

#IARES (Almanya)

  • DARC (Deutsche Amateur Radio Club) bünyesinde
  • AFAD modeli benzer

#RAYNET (UK)

  • 1953 İngiltere kuruluşu
  • "Radio Amateurs Emergency Network"
  • En eski Avrupa EmComm

#REACT (uluslararası)

  • Civilian Emergency Communications
  • Citizen Band (CB) ve amatör operatörler
  • USA + Avustralya merkez

#Türk diaspora

  • ABD'de yaşayan Türk amatörler ARES + Türkiye-Türkiye DX
  • "Türk operatörler arası" net

#EmComm eğitim

#ARRL Online (ABD)

  • "Introduction to Emergency Communication" — 6 saat
  • "Public Service Communications" — 12 saat
  • Ücretsiz

#TRAC EmComm Akademi (planlama)

  • Türkiye'ye özel modül
  • AFAD prosedürleri
  • Türk afet senaryoları

#Sertifikalar

  • IS-100 (FEMA Incident Command)
  • IS-700 (NIMS — National Incident Management System)
  • Türkiye AFAD onaylı kurs sertifikaları

#EmComm ekipman seti (önerilen)

#Minimum (1500 TL)

  • Baofeng UV-5R + Nagoya NA-771 anten
  • 5W güç, 8-12 saat batarya
  • AFAD radyo programı (CTCSS dahil)
  • Notebook + kalem
  • Yedek batarya (3-4 adet)

#Orta (15K TL)

  • HF transceiver portable (Yaesu FT-818, Xiegu G90)
  • 80m / 40m EFHW veya dipole
  • Solar panel 50W + GEL akü
  • Laptop + WinLink yazılım
  • USB telsiz kablosu

#İleri (60K TL+)

  • Mobil HF station araçta
  • Otomatik antenne + tuner
  • Multi-mode (CW + SSB + FT8 + APRS)
  • Generator (1 KW)
  • Mil-spec ruggedness

#Aktivasyon protokolü

#1. Mobilizasyon (afet sonrası 1-2 saat)

  • AFAD bildirim ya da öğren
  • TRAC EmComm Komisyonu net çalıştırır
  • Sen kontrol et, sertifikan yeterse bildir

#2. Lokasyon

  • Ya AFAD koordinasyon merkezine git
  • Veya evden uzaktan operasyonu (HF)
  • Tactical callsign al ("Logistic 3" vs)

#3. Operasyon (12-72 saat)

  • Net cycle (her 30 dakika check-in)
  • Mesaj iletim + relay
  • Form mesajı (formal traffic) için ICS-213 form

#4. Demobilizasyon

  • AFAD "operasyon kapanış" bildiriminde
  • Net resmi kapanır
  • After-action raporu yaz (öğrenilen dersler)

#"Net Control" görevi

Net Control = afet net'inin yöneticisi. Çok kritik rol.

#Görevler

  • Net açma/kapama
  • Check-in alma (operatörler kayıt)
  • Trafik priority belirleme (acil → routine)
  • Mesaj relaying (kim kime ileti)
  • Karışıklık önleme (frekans yönetimi)

#Eğitim

  • 12-20 saat formal training
  • Lisanslı + sertifikalı operatör
  • Stres altında calm + organize kişilik

#Frekans planı (Türkiye EmComm)

#Ana frekanslar

Bant Frekans Tip
2m 145.500 Çağrı/acil simplex
2m 145.300 EmComm secondary
70cm 433.500 Yerel acil
HF 80m 3.760 LSB Bölgesel gece NVIS
HF 40m 7.080 LSB Bölgesel gündüz
HF 20m 14.300 USB Uluslararası yardım
APRS 144.800 Pozisyon takip

#Cross-band

  • VHF röle ↔ HF gateway operasyon
  • Lokal kontak → bölgesel ilet → uluslararası

#Aile EmComm planı

EmComm sadece kamu için değil — aile için de:

#Plan

  • Her aile ferdine telsiz (Baofeng UV-5R 600 TL)
  • Frekans + saat protokolü:
    • 145.500 simplex, sabah 9 + akşam 21
    • "Hayatta mıyım, neredeyim" check-in
  • Acil durum frekansı (yedek)

#Senaryo: deprem aile koordinasyon

  • 14:00 deprem
  • Telefon kapalı
  • 14:30 herkes telsizi açar 145.500
  • "Anne TB3KKD, ev OK"
  • "Kaan TC2ABC, arabamla yoldayım"
  • Aile içinde kontak güvencesi

#Türkiye için fırsatlar

#Boşluklar

  • Yapılandırılmış EmComm eğitim eksik
  • Çocuk + genç jenerasyon kazanma
  • Kadın operatör katılım artırma
  • Üniversite afet kulüpleri

#Yapılan

  • TRAC AFAD protokolü canlı
  • Yıllık tatbikat (TARK)
  • AFAD onaylı volunteer kayıt

#Sık sorulan sorular

#EmComm üyeliği zorunlu mu?

Hayır. Lisanslı amatör isen kendi başına da afetlere yardım edebilirsin. Ama organize katılım daha etkili.

#TRAC üyesi olmak zorunlu mu?

TRAC üyesi olunca TRAC EmComm'a daha kolay katıl. Ama AFAD'a direkt başvuru da mümkün.

#Yabancı ülkede afetlere yardım edebilir miyim?

  • Tek başına radyo TX değil — yabancı ülke lisansı gerek
  • ARRL gibi org aracılığıyla yardım iletişimi mümkün (kendi lisans çağrısıyla)

#EmComm operatörlüğü ücret var mı?

Hayır — volunteer. Bazı pro EmComm bonus var (askeri/government) ama amatör hep ücretsiz.

#Çocuk EmComm yapabilir mi?

12+ yaş + lisans + veli izni + uygun eğitim → evet. AFAD özel jüvenil EmComm programı yok ama tartışılıyor.

#İlgili kaynaklar